LOADING

Type to search

Jak to było z kalendarzem…

Marek Suder 25 stycznia 2019
Share

Znalazłem niedawno stary kalendarz sprzed wojny. Dokładnie z roku 1926. Przeglądam go z ciekawością, a tam jakieś niedziele Zapustne, Mięsopustne… Przypomniało mi się, że moja babcia używała czasem takich nazw… Postanowiłem więc zrobić mały rekonesans i porównać kalendarz sprzed wojny i Soboru Watykańskiego II z tym dzisiejszym. Oto co mi wyszło…

Kalendarz kościelny nieco rożni się od tego „świeckiego”. Tzn. rok ma oczywiście tyle samo dni, ale inaczej się zaczyna i kończy. Rok „świecki” zaczyna się 1 stycznia, a rok kościelny (liturgiczny) zaczyna się w grudniu od tzw. I Niedzieli Adwentu. Każda niedziela roku liturgicznego ma też swoją nazwę. Tak jest teraz i tak było dawniej, przed Soborem Watykańskim II, z tą różnicą, że kiedyś te niedziele roku liturgicznego i niektóre dni i okresy miały swoje nazwy. Przetrwały one jeszcze gdzieś w śladowej ilości w potocznym nazewnictwie zwłaszcza wśród ludzi starszych, pamiętających jeszcze „tamte czasy”. Poniżej przedstawiam takie porównanie (gwoli ciekawostki lub przypomnienia…).

Niedziele Adwentu pozostały bez zmian tzn. mieliśmy dawniej i mamy dziś I, II, III i IV Niedzielę Adwentu. Święta Bożego Narodzenia i Szczepana nazywano w Polsce Godami, Godniami lub Godnymi Świętami. Dwanaście dni po nich to były tzw. Szczodre Dni. Trwały one do Trzech Króli. Po Trzech Królach dziś mamy Niedzielę Chrztu Pańskiego, która jest też I Niedzielą Zwykłą. Potem jest II, III, IV Niedziela Zwykła i tak dalej, aż do Środy Popielcowej. Po Środzie Popielcowej dziś zaczyna się okres Wielkiego Postu, a w nim kolejno I, II, III, IV, V… Niedziela Wielkiego Postu. VI Niedziela Wielkiego Postu to Niedziela Palmowa, a po niej jest Wielki Tydzień. 

Kiedyś było inaczej. Tzn. inne nazwy. Po Trzech Królach pojawiała się bowiem I, II… Niedziela po Trzech Królach. Takie miały nazwy te niedziele. I było ich tyle, ile potrzeba, ile „wymuszały” ruchome święta Wielkanocne. Na trzy tygodnie przed Wielkim Postem niedziele zmieniały swoją nazwą. I tak trzecia niedziela przed Wielkim Postem nazywała się Niedzielą Starozapustną. Kolejna, druga niedziela przed Wielkim Postem nazywała się Niedzielą Mięsopustna. Ostatnia zaś niedziela przed Wielkim Postem była zwana Niedzielą Zapustną. Po niej następowała Środa Popielcowa zwana także Wstępną Środą. Pierwsza niedziela Wielkiego Postu nosiła nazwę Wstępna Niedziela. Druga była Sucha Niedziela, trzecia to Głucha Niedziela. Czwarta Niedziela Wielkiego Postu dziś zwana „Laetare”, kiedyś zwała się Niedzielą Środopustną. Piąta to była Czarna Niedziela, a szósta to już Niedziela Palmowa, jak i dziś. Potem był oczywiście Wielki Tydzień kończący się Wielkanocą czyli Niedzielą Zmartwychwstania. Po tej niedzieli zaczynał się Okres Wielkanocny, a w nim kolejno I, II, II, IV, V i VI Niedziela po Wielkanocy. Wniebowstąpienie Pańskie było w tygodniu między V i VI Niedzielą po Wielkanocy. Dziś przeniesiono je na VI Niedzielę… Dzisiejsza VII Niedziela Wielkanocna to były Zielone Świątki (Zesłanie Ducha Świętego), które świętowano 2 dni! Poniedziałek po tym święcie był też świętem! Dziś idziemy grzecznie do pracy…

Dziś po Zielonych Świątkach zaczynają się już kolejne Niedziele Zwykłe, aż do 34 Niedzieli Zwykłej, która kończy Rok Liturgiczny. Dawniej wtedy zaczynały się kolejno 1, 2, 3… Niedziela po Świątkach (domyślnie: Zielonych) i tak aż od ostatniej niedzieli w ciągu roku. A potem znów Adwent… I tak w koło…

Czy to było lepsze? Hmm.. Trudno powiedzieć… Na pewno ciekawsze…

Ks. Marek Suder

Dodaj komentarz